Özel güvenlik görevlilerinin görev tanımı, yetkileri ve sorumlulukları 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ile net bir şekilde belirlenmiştir. Ancak uygulamada, birçok özel güvenlik görevlisi temizlik, çay servisi, bulaşık yıkama gibi asli görevleri dışında işlerde çalıştırıldığına dair şikayetlerle karşılaşmaktadır. Peki bir özel güvenlik görevlisinin temizlik yapması yasal mı, bu durumda hakları nelerdir?
Özel Güvenlik Görevlisinin Asli Görevleri Nelerdir?
Özel güvenlik görevlilerinin temel görevi, korudukları veya güvenliklerini sağladıkları alanlara veya kişilere karşı yapılacak olan saldırılarda caydırıcılık sağlamaktır . Yani saldırganı henüz haksız eylemine başlamadan önce suçtan vazgeçirmektir.
Bir alışveriş merkezine saldırmak isteyen bir saldırgan, özel güvenlik görevlisinin oradaki varlığını hissetmesi ile birlikte eyleminden psikolojik olarak vazgeçebilir. Tüm tedbirlere rağmen caydırıcılık işe yaramadı ise bu durumda bir özel güvenlik görevlisinin görevleri, şüpheliyi yakalamak, genel kolluk dediğimiz polis veya jandarmaya bilgi vermek, suça konu delilleri muhafaza altına almak ve nihayetinde kolluğun olay yerine intikal etmesi ile birlikte kolluğa yardımcı olmaktır .
Özel güvenlik görevlilerinin 5188 sayılı Kanun'da belirtilen yetkileri şunlardır:
- Koruma ve güvenliğini sağladıkları alanlara girmek isteyenleri duyarlı kapıdan geçirme, üst araması yapma, eşyaları X-ray cihazından geçirme
- Toplantı, konser, spor müsabakası gibi etkinliklerde kimlik sorma
- Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre yakalama yetkisi
- Görev alanında, haklarında yakalama emri bulunan kişileri yakalama
Kanunun Koyduğu Temel Kural: Görev Dışında Çalıştırma Yasağı
Konunun en net cevabı, 5188 Sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 16. maddesinde açıkça belirtilmiştir. Madde şu şekilde düzenlenmiştir:
"Özel güvenlik personeli; kanunda belirtilen koruma ve güvenlik hizmetleri dışında başka bir işte çalıştırılamaz."
Yasa koyucu, özel güvenlik personelinin başka bir işte ana ya da alt işverence çalıştırılmasını veyahut da koruma ve özel güvenlik hizmeti dışında ya da bu hizmeti görürken ilave olarak; temizlik, araç yıkama, sekreterlik, bahçe bakımı, çiçek sulama, araç park etme vb. işlerde çalıştırılmasını idari para cezasına bağlamıştır .
Bu yasal düzenleme son derece açıktır. Bir özel güvenlik görevlisine temizlik yaptırmak, bulaşık yıkama, tuvalet temizliği gibi işlerde çalıştırmak kanuna açıkça aykırıdır.
Uygulamada Karşılaşılan Durumlar ve Tartışmalar
Teknoloji forumlarında da sıkça tartışılan bu konuda, özel güvenlik görevlilerinin temizlik, bulaşık yıkama, yemek servisi gibi işlerde çalıştırıldığına dair şikayetler bulunmaktadır . Bir forum kullanıcısının aktardığına göre, görev tanımında olmadığı halde güvenlik görevlisine dışarıdan gelen yemekleri tabağa koyma, kullanım sonrası yıkanması, yemek kaplarının temizlenmesi ve tuvalet temizliği gibi işler yaptırılmaktadır .
Forumlardaki yorumlarda, profesyonel ve kurumsal işletmelerde güvenlik görevlisinin bu tür işlerle alakası olmadığı, ancak düşük bütçeli, amatör, küçük işletmelerde herkesin her işi yapabildiği belirtilmektedir . Bu durum, işverenin tasarruf etme çabası ve personel eksikliğini güvenlik görevlisi üzerinden kapatma girişimi olarak değerlendirilebilir.
Ancak unutulmamalıdır ki yazılı madde ya da tarafların bu konuda anlaşmış olması, kanuna aykırı bir uygulamayı meşru kılmaz. İş sözleşmesinde temizlik yapacağına dair bir madde bulunsa bile, bu madde 5188 sayılı Kanun'un 16. maddesine aykırı olduğu için geçersizdir.
Hukuki Sonuçlar ve Özel Güvenlik Görevlisinin Hakları
Kanuna aykırı olarak temizlik gibi asli görevi dışında işlerde çalıştırılan bir özel güvenlik görevlisi ne yapabilir?
İdari Para Cezası
İşveren, özel güvenlik personelini kanunda belirtilen koruma ve güvenlik hizmetleri dışında başka bir işte çalıştırdığı takdirde idari para cezası ile karşılaşır . Bu ceza, hem işveren şirkete hem de hizmet alan kuruma uygulanabilir.
İş Sözleşmesinin Feshi
İşçi, sözleşmesindeki görev tanımının dışında çalıştırılması durumunda sözleşmesini fesih hakkına sahiptir . Bu durum, işçiye haklı nedenle fesih hakkı tanır ve kıdem tazminatı gibi haklarını kaybetmeden işten ayrılabilir.
Şikayet Mekanizması
Özel güvenlik görevlileri, bu tür durumları Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığı'na, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na veya valilik bünyesindeki Özel Güvenlik Komisyonu'na şikayet edebilir. Ayrıca adli yargıda dava açma hakları da bulunmaktadır.
Özel Güvenlik Görevlisinin Yapabileceği Diğer İşler
Kanun, özel güvenlik personelinin sadece koruma ve güvenlik hizmetlerinde çalıştırılabileceğini hükme bağlamıştır. Peki bu kapsamda neler değerlendirilebilir?
- Güvenlikle ilgili kayıt tutma: Olay tutanağı düzenlemek, ziyaretçi kaydı tutmak
- Güvenlik sistemlerini takip: Kamera sistemlerini izlemek, alarm sistemlerini kontrol etmek
- Acil durum prosedürlerini uygulamak: Yangın, deprem gibi durumlarda tahliyeye yardımcı olmak
- Görev alanının güvenliğini sağlamak: Devriye gezmek, şüpheli durumları kontrol etmek
Ancak güvenlik görevlisinin oturduğu kulübenin veya nöbet yerinin düzenini sağlaması, kendi kullandığı alanın temizliğini yapması ile tüm işyerinin temizliğinden sorumlu tutulması farklı şeylerdir. Kendi alanının düzeni makul karşılanabilirken, genel temizlik işleri kesinlikle görev tanımı dışındadır.
Sık Sorulan Sorular
Soru: Özel güvenlik görevlisi tuvalet temizliği yapmak zorunda mı?
Cevap: Hayır, kesinlikle zorunda değildir. 5188 sayılı Kanun'un 16. maddesi açıkça özel güvenlik personelinin koruma ve güvenlik hizmetleri dışında başka bir işte çalıştırılamayacağını hükme bağlamıştır . Tuvalet temizliği bu kapsam dışındadır.
Soru: İş sözleşmemde "amirin vereceği diğer işleri yapar" gibi bir madde var, temizlik yaptırabilirler mi?
Cevap: Hayır, yaptıramazlar. İş sözleşmesinde böyle bir madde bulunsa bile, bu madde 5188 sayılı Kanun'un emredici hükmüne aykırı olduğu için geçersizdir. Kanun, özel güvenlik görevlisinin sadece kanunda belirtilen koruma ve güvenlik hizmetlerinde çalıştırılabileceğini açıkça düzenlemiştir.
Soru: Güvenlik görevlisi olarak çalışıyorum, bana sürekli temizlik işleri yaptırılıyor. Ne yapmalıyım?
Cevap: Öncelikle durumu yazılı olarak amirlerinize bildirin. Sorun devam ederse, Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığı'na, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na veya valiliğe şikayette bulunabilirsiniz. Ayrıca iş sözleşmenizi haklı nedenle feshederek kıdem tazminatınızı alabilirsiniz .
Soru: Özel güvenlik görevlisine yemek servisi yaptırmak yasal mı?
Cevap: Hayır, yasal değildir. Yemek servisi, bulaşık yıkama, çay demleme gibi işler koruma ve güvenlik hizmeti kapsamında değildir ve 5188 sayılı Kanun'un 16. maddesine aykırıdır .
Soru: Güvenlik görevlisi kendi kulübesinin temizliğini yapabilir mi?
Cevap: Kendi kullandığı alanın düzenini sağlaması, oturduğu yeri toplaması makul karşılanabilir. Ancak bu, tüm işyerinin genel temizliğinden sorumlu tutulması anlamına gelmez. Genel temizlik işleri için ayrı personel istihdam edilmelidir.
Uzmanlardan Özel Güvenlik Görevlilerine Öneriler
Görev tanımınızın dışında çalıştırıldığınızda, öncelikle bu durumu yazılı olarak amirlerinize bildirin. Sözlü uyarılar genellikle dikkate alınmaz, bu nedenle yazılı bildirim önemlidir.
Yasal haklarınızı öğrenin. 5188 sayılı Kanun'u okuyun ve görev tanımınızın ne olduğunu bilin. Kanun maddelerini öğrenmek, haksız talepler karşısında elinizi güçlendirir.
Delil toplayın. Size temizlik gibi asli göreviniz dışında işler yaptırıldığına dair deliller (fotoğraf, video, yazılı talimat, tanık ifadeleri) toplayın. Bu deliller, şikayet veya dava sürecinde işinizi kolaylaştıracaktır.
Gerekirse hukuki destek alın. Sendikanız varsa sendikanıza, yoksa bir iş hukuku avukatına danışarak haklarınızı öğrenin ve hukuki süreç başlatın.
Unutmayın ki kanunlar size koruma ve güvenlik hizmeti dışında işlerde çalıştırılmama hakkı vermektedir. Bu hakkınızı kullanmaktan çekinmeyin.
Özel güvenlik görevlilerinin görev tanımı, yetkileri ve sorumlulukları 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ile net bir şekilde belirlenmiştir. Ancak uygulamada, birçok özel güvenlik görevlisi temizlik, çay servisi, bulaşık yıkama gibi asli görevleri dışında işlerde çalıştırıldığına dair şikayetlerle karşılaşmaktadır. Peki bir özel güvenlik görevlisinin temizlik yapması yasal mı, bu durumda hakları nelerdir?Özel Güvenlik Görevlisinin Asli Görevleri Nelerdir?Özel güvenlik görevlilerinin temel görevi, korudukları veya güvenliklerini sağladıkları alanlara veya kişilere karşı yapılacak olan saldırılarda caydırıcılık sağlamaktır . Yani saldırganı henüz haksız eylemine başlamadan önce suçtan vazgeçirmektir.Bir alışveriş merkezine saldırmak isteyen bir saldırgan, özel güvenlik görevlisinin oradaki varlığını hissetmesi ile birlikte eyleminden psikolojik olarak vazgeçebilir. Tüm tedbirlere rağmen caydırıcılık işe yaramadı ise bu durumda bir özel güvenlik görevlisinin görevleri, şüpheliyi yakalamak, genel kolluk dediğimiz polis veya jandarmaya bilgi vermek, suça konu delilleri muhafaza altına almak ve nihayetinde kolluğun olay yerine intikal etmesi ile birlikte kolluğa yardımcı olmaktır .Özel güvenlik görevlilerinin 5188 sayılı Kanun'da belirtilen yetkileri şunlardır:Koruma ve güvenliğini sağladıkları alanlara girmek isteyenleri duyarlı kapıdan geçirme, üst araması yapma, eşyaları X-ray cihazından geçirmeToplantı, konser, spor müsabakası gibi etkinliklerde kimlik sormaCeza Muhakemesi Kanunu'na göre yakalama yetkisiGörev alanında, haklarında yakalama emri bulunan kişileri yakalama Kanunun Koyduğu Temel Kural: Görev Dışında Çalıştırma YasağıKonunun en net cevabı, 5188 Sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 16. maddesinde açıkça belirtilmiştir. Madde şu şekilde düzenlenmiştir:"Özel güvenlik personeli; kanunda belirtilen koruma ve güvenlik hizmetleri dışında başka bir işte çalıştırılamaz." Yasa koyucu, özel güvenlik personelinin başka bir işte ana ya da alt işverence çalıştırılmasını veyahut da koruma ve özel güvenlik hizmeti dışında ya da bu hizmeti görürken ilave olarak; temizlik, araç yıkama, sekreterlik, bahçe bakımı, çiçek sulama, araç park etme vb. işlerde çalıştırılmasını idari para cezasına bağlamıştır .Bu yasal düzenleme son derece açıktır. Bir özel güvenlik görevlisine temizlik yaptırmak, bulaşık yıkama, tuvalet temizliği gibi işlerde çalıştırmak kanuna açıkça aykırıdır.Uygulamada Karşılaşılan Durumlar ve TartışmalarTeknoloji forumlarında da sıkça tartışılan bu konuda, özel güvenlik görevlilerinin temizlik, bulaşık yıkama, yemek servisi gibi işlerde çalıştırıldığına dair şikayetler bulunmaktadır . Bir forum kullanıcısının aktardığına göre, görev tanımında olmadığı halde güvenlik görevlisine dışarıdan gelen yemekleri tabağa koyma, kullanım sonrası yıkanması, yemek kaplarının temizlenmesi ve tuvalet temizliği gibi işler yaptırılmaktadır .Forumlardaki yorumlarda, profesyonel ve kurumsal işletmelerde güvenlik görevlisinin bu tür işlerle alakası olmadığı, ancak düşük bütçeli, amatör, küçük işletmelerde herkesin her işi yapabildiği belirtilmektedir . Bu durum, işverenin tasarruf etme çabası ve personel eksikliğini güvenlik görevlisi üzerinden kapatma girişimi olarak değerlendirilebilir.Ancak unutulmamalıdır ki yazılı madde ya da tarafların bu konuda anlaşmış olması, kanuna aykırı bir uygulamayı meşru kılmaz. İş sözleşmesinde temizlik yapacağına dair bir madde bulunsa bile, bu madde 5188 sayılı Kanun'un 16. maddesine aykırı olduğu için geçersizdir.Hukuki Sonuçlar ve Özel Güvenlik Görevlisinin HaklarıKanuna aykırı olarak temizlik gibi asli görevi dışında işlerde çalıştırılan bir özel güvenlik görevlisi ne yapabilir?İdari Para Cezasıİşveren, özel güvenlik personelini kanunda belirtilen koruma ve güvenlik hizmetleri dışında başka bir işte çalıştırdığı takdirde idari para cezası ile karşılaşır . Bu ceza, hem işveren şirkete hem de hizmet alan kuruma uygulanabilir.İş Sözleşmesinin Feshiİşçi, sözleşmesindeki görev tanımının dışında çalıştırılması durumunda sözleşmesini fesih hakkına sahiptir . Bu durum, işçiye haklı nedenle fesih hakkı tanır ve kıdem tazminatı gibi haklarını kaybetmeden işten ayrılabilir.Şikayet MekanizmasıÖzel güvenlik görevlileri, bu tür durumları Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığı'na, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na veya valilik bünyesindeki Özel Güvenlik Komisyonu'na şikayet edebilir. Ayrıca adli yargıda dava açma hakları da bulunmaktadır.Özel Güvenlik Görevlisinin Yapabileceği Diğer İşlerKanun, özel güvenlik personelinin sadece koruma ve güvenlik hizmetlerinde çalıştırılabileceğini hükme bağlamıştır. Peki bu kapsamda neler değerlendirilebilir?Güvenlikle ilgili kayıt tutma: Olay tutanağı düzenlemek, ziyaretçi kaydı tutmak Güvenlik sistemlerini takip: Kamera sistemlerini izlemek, alarm sistemlerini kontrol etmek Acil durum prosedürlerini uygulamak: Yangın, deprem gibi durumlarda tahliyeye yardımcı olmak Görev alanının güvenliğini sağlamak: Devriye gezmek, şüpheli durumları kontrol etmekAncak güvenlik görevlisinin oturduğu kulübenin veya nöbet yerinin düzenini sağlaması, kendi kullandığı alanın temizliğini yapması ile tüm işyerinin temizliğinden sorumlu tutulması farklı şeylerdir. Kendi alanının düzeni makul karşılanabilirken, genel temizlik işleri kesinlikle görev tanımı dışındadır.Sık Sorulan SorularSoru: Özel güvenlik görevlisi tuvalet temizliği yapmak zorunda mı?Cevap: Hayır, kesinlikle zorunda değildir. 5188 sayılı Kanun'un 16. maddesi açıkça özel güvenlik personelinin koruma ve güvenlik hizmetleri dışında başka bir işte çalıştırılamayacağını hükme bağlamıştır . Tuvalet temizliği bu kapsam dışındadır.Soru: İş sözleşmemde "amirin vereceği diğer işleri yapar" gibi bir madde var, temizlik yaptırabilirler mi?Cevap: Hayır, yaptıramazlar. İş sözleşmesinde böyle bir madde bulunsa bile, bu madde 5188 sayılı Kanun'un emredici hükmüne aykırı olduğu için geçersizdir. Kanun, özel güvenlik görevlisinin sadece kanunda belirtilen koruma ve güvenlik hizmetlerinde çalıştırılabileceğini açıkça düzenlemiştir.Soru: Güvenlik görevlisi olarak çalışıyorum, bana sürekli temizlik işleri yaptırılıyor. Ne yapmalıyım?Cevap: Öncelikle durumu yazılı olarak amirlerinize bildirin. Sorun devam ederse, Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığı'na, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'na veya valiliğe şikayette bulunabilirsiniz. Ayrıca iş sözleşmenizi haklı nedenle feshederek kıdem tazminatınızı alabilirsiniz .Soru: Özel güvenlik görevlisine yemek servisi yaptırmak yasal mı?Cevap: Hayır, yasal değildir. Yemek servisi, bulaşık yıkama, çay demleme gibi işler koruma ve güvenlik hizmeti kapsamında değildir ve 5188 sayılı Kanun'un 16. maddesine aykırıdır .Soru: Güvenlik görevlisi kendi kulübesinin temizliğini yapabilir mi?Cevap: Kendi kullandığı alanın düzenini sağlaması, oturduğu yeri toplaması makul karşılanabilir. Ancak bu, tüm işyerinin genel temizliğinden sorumlu tutulması anlamına gelmez. Genel temizlik işleri için ayrı personel istihdam edilmelidir.Uzmanlardan Özel Güvenlik Görevlilerine ÖnerilerGörev tanımınızın dışında çalıştırıldığınızda, öncelikle bu durumu yazılı olarak amirlerinize bildirin. Sözlü uyarılar genellikle dikkate alınmaz, bu nedenle yazılı bildirim önemlidir.Yasal haklarınızı öğrenin. 5188 sayılı Kanun'u okuyun ve görev tanımınızın ne olduğunu bilin. Kanun maddelerini öğrenmek, haksız talepler karşısında elinizi güçlendirir.Delil toplayın. Size temizlik gibi asli göreviniz dışında işler yaptırıldığına dair deliller (fotoğraf, video, yazılı talimat, tanık ifadeleri) toplayın. Bu deliller, şikayet veya dava sürecinde işinizi kolaylaştıracaktır.Gerekirse hukuki destek alın. Sendikanız varsa sendikanıza, yoksa bir iş hukuku avukatına danışarak haklarınızı öğrenin ve hukuki süreç başlatın.Unutmayın ki kanunlar size koruma ve güvenlik hizmeti dışında işlerde çalıştırılmama hakkı vermektedir. Bu hakkınızı kullanmaktan çekinmeyin.
Yorum Yap
Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapın
Giriş Yap