Kamu personelleri arasında uzun yıllardır tartışma konusu olan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu kapsamındaki çalışma statüsü ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamındaki sigortalılık statüsü arasındaki fark, mevzuat hükümleri doğrultusunda yeniden gündeme geldi. Özellikle 657’ye göre 4/A ve 4/B kapsamında çalışanların, emeklilik açısından hangi sigorta koluna dahil oldukları konusunda yaşanan kavram karmaşası dikkat çekiyor.
Kamu çalışanlarının büyük bölümü, çalışma statüsü ile sosyal güvenlik statüsünün aynı olduğunu düşünse de, mevcut yasal düzenlemeler bu iki alanın tamamen farklı hükümlerle belirlendiğini ortaya koyuyor.
ÇALIŞMA STATÜSÜ İLE SOSYAL GÜVENLİK STATÜSÜ AYNI DEĞİL
Kamu kurumlarında görev yapan personelin çalışma şekilleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4’üncü maddesi kapsamında belirlenmektedir. Ancak emeklilik, sigorta primi ve aylık bağlama işlemleri ise 5510 sayılı Kanun hükümlerine göre yürütülmektedir.
Bu nedenle bir personelin görev yaptığı statü ile emeklilikte tabi olduğu sigorta kolu farklı olabilmektedir. Uzmanlara göre yaşanan karışıklığın temel nedeni, her iki kanunda da benzer madde numaralarının bulunmasıdır.
657 SAYILI KANUNA GÖRE 4/A MEMURLARIN DURUMU
657/4-A kapsamında görev yapanlar, devletin asli ve sürekli kamu hizmetlerini yerine getiren kadrolu memurlar olarak tanımlanmaktadır. Bu personel çalışma hayatında tamamen memur statüsünde görev yapar.
Ancak sosyal güvenlik açısından durum farklıdır:
- 2008 yılı Ekim ayından önce memur olanlar emeklilik yönünden 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı hükümlerine tabidir.
- 2008 yılı Ekim ayından sonra memur olanlar ise 5510 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilir.
Buna rağmen her iki grup da günümüzde 5510 sayılı Kanun’un 4/1-(c) bendi kapsamında sigortalı kabul edilir ve emekli aylıkları memur statüsüne göre bağlanır.
657 SAYILI KANUNA GÖRE 4/B SÖZLEŞMELİ PERSONELİN STATÜSÜ
657/4-B kapsamında çalışanlar, kamu kurumlarında yıllık sözleşme ile görev yapan ve işçi sayılmayan kamu görevlileridir. Bu personel çalışma sırasında kamu görevlisi olsa da sosyal güvenlik yönünden farklı bir sisteme tabidir.
Mevzuata göre:
- Sosyal güvenlik primleri işçi statüsünde Sosyal Güvenlik Kurumu’na yatırılır.
- Emeklilik işlemleri memur statüsüne göre değil, işçi statüsüne göre yürütülür.
- Bu nedenle emekli aylıkları memur emekliliği kapsamında değil, sigortalı çalışan sistemi üzerinden bağlanır.
Bugün itibarıyla 657/4-B sözleşmeli personel, 5510 sayılı Kanun’un 4/1-(a) bendi kapsamında sigortalı sayılmaktadır.
EN ÇOK KARIŞTIRILAN KONU: 5510 4/B İLE 657 4/B AYNI MI?
Kamu çalışanları arasında en sık yapılan hatalardan biri, 657 sayılı Kanun’daki 4/B ile 5510 sayılı Kanun’daki 4/1-(b) statüsünün aynı sanılmasıdır.
Oysa;
- 657/4-B: Kamu kurumlarında sözleşmeli personeli ifade eder.
- 5510/4/1-(b): Esnaf, şirket ortağı ve kendi namına çalışanların dahil olduğu eski Bağ-Kur sigortalılarını kapsar.
Bu iki statü tamamen farklı olup birbirleriyle herhangi bir hukuki bağlantı bulunmamaktadır.
EMEKLİLİK HAKLARI VE ÖDEMELERDE FARKLAR ORTAYA ÇIKIYOR
Statü farklılığı, emeklilik sürecinde önemli sonuçlar doğurmaktadır. Memurlar emekli olduklarında memur emekli aylığı alırken, sözleşmeli personel işçi statüsünde emekli edilmektedir.
Ayrıca sözleşmeli personel için:
- Memurlardaki klasik emekli ikramiyesi uygulanmaz.
- Görev sona erdiğinde, mevzuatta belirlenen esaslara göre iş sonu tazminatı ödenir.
Bu durum, çalışma hayatı boyunca aynı kurumda görev yapan personeller arasında emeklilik hakları açısından farklılık oluşmasına neden olabilmektedir.
KANUN NUMARALARI AYNI OLSA DA STATÜLER FARKLI
Mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıkan tablo açık şekilde görülmektedir:
- 657/4-A memurlar, sosyal güvenlik bakımından 5510/4/1-(c) kapsamında sigortalıdır.
- 657/4-B sözleşmeli personel, sosyal güvenlik bakımından 5510/4/1-(a) kapsamında sigortalıdır.
- 5510/4/1-(b) ise tamamen farklı olarak esnaf ve bağımsız çalışanları kapsamaktadır.
Uzmanlar, kamu çalışanlarının hak kaybı yaşamaması için çalışma statüsü ile sigortalılık statüsünü birbirinden ayırarak değerlendirmesi gerektiğini vurguluyor. Özellikle emeklilik planlaması yapan personelin hangi kanuna göre sigortalı olduğunu bilmesi, ilerleyen süreçte maaş, tazminat ve emeklilik haklarının doğru hesaplanması açısından büyük önem taşıyor.
Yorum Yap
Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapın
Giriş Yap