Bilgin Adam

Puan:1.6K

Vücutta Kanser Olduğu Nasıl Anlaşılır?

Kısa ve net cevap: Vücutta kanser olduğunu kesin olarak anlamanın tek yolu, tıbbi görüntüleme (tomografi, MR, ultrason) ve kan testleri ile yapılan taramalar sonucunda şüpheli bir dokudan biyopsi (parça alınarak patolojik inceleme) yapılmasıdır . Ancak kanserin erken teşhisinde en önemli adım, vücudunuzun verdiği sinyalleri bilmek ve kalıcı hale gelen belirtileri ciddiye almaktır. Bu rehberde, kanserin vücutta oluşturduğu belirtileri, hangi durumlarda doktora başvurmanız gerektiğini ve erken teşhisin neden hayat kurtardığını en ince ayrıntısına kadar anlatacağım.En Önemli Uyarı: Aşağıda sıralanan belirtilerin bir veya birkaçına sahip olmak KESİNLİKLE kanser olduğunuz anlamına gelmez . Bu belirtiler, çok daha basit ve tedavi edilebilir hastalıklardan (enfeksiyonlar, vitamin eksiklikleri, hormonal değişiklikler, hemoroit, mide ülseri vb.) de kaynaklanabilir. Ancak, bu belirtiler 2-3 haftadan uzun süredir devam ediyorsa, giderek şiddetleniyorsa veya birden fazla belirti bir arada varsa, MUTLAKA bir doktora (iç hastalıkları, aile hekimi) başvurulmalıdır . Erken teşhis, birçok kanser türünde hayat kurtarıcıdır .Kanserin Vücuda Verdiği 10 Yaygın SinyalKanser, vücutta tek tip bir belirti ile kendini göstermez; tümörün türüne, yerleştiği organa, büyüklüğüne ve yayılma derecesine göre çok farklı semptomlara yol açabilir. Ancak, birçok kanser türünde ortak olarak görülebilen ve “kırmızı alarm” olarak kabul edilen 10 önemli sinyal vardır :1. Açıklanamayan Hızlı Kilo Kaybı (En Önemli Uyarı İşareti)Diyet yapmadan, egzersizi artırmadan ve yaşam tarzınızda herhangi bir değişiklik olmadan, kısa sürede (6-12 ay içinde) vücut ağırlığınızın %5-10’undan fazlasını kaybediyorsanız, bu durum “kanser kaşeksisi” olarak adlandırılan bir tablonun habercisi olabilir. Özellikle mide, pankreas, yemek borusu ve akciğer kanserlerinde ilk belirti olarak ortaya çıkar . Tümör, vücudun enerji harcamasını artıran ve iştahı baskılayan maddeler salgılar. 4-5 kg’dan fazla, nedensiz kilo kaybı mutlaka araştırılmalıdır .2. Geçmeyen, İnatçı Yorgunluk ve HalsizlikGeceleri iyi uyumanıza, dinlenmenize rağmen geçmeyen, günlük aktivitelerinizi (işe gitmek, yemek yapmak, alışveriş yapmak) yapmanızı engelleyen aşırı bir yorgunluk hissidir. Bu yorgunluk, kanserin erken evrelerinde bile görülebilir . Kanser hücreleri, vücudun normal hücrelerinin enerji kaynağını tüketir ve sitokin adı verilen maddelerle sürekli bir yorgunluk hissi yaratır. Ayrıca, özellikle mide veya kalın bağırsak kanserlerinde görülen gizli kanamalara bağlı kansızlık (anemi) de aşırı halsizliğe neden olur . Bu yorgunluk, “üzerimden bir tren geçti” hissi gibi tarif edilir ve hiçbir şey yapmasanız bile sürekli bitkin hissedersiniz.3. Vücudun Herhangi Bir Yerinde Ele Gelen Ağrısız Kitle veya ŞişlikEn sık rastlanan kanser belirtilerinden biridir. Meme, testis, tiroid, yumuşak doku veya lenf bezi tümörlerinde (lenfoma) cilt altında bir yumru veya şişlik fark edilebilir . Ele gelen kitlenin ağrısız olması, daha çok kanser şüphesi uyandırır. Özellikle meme kanserinde ele gelen ağrısız, sert ve düzensiz kenarlı kitle tipiktir. Koltuk altı, boyun veya kasık bölgesinde ağrısız, giderek büyüyen lenf bezi şişlikleri (çoğu zaman enfeksiyondan kaynaklansa da) özellikle lenfoma ve lösemi gibi kan kanserlerinin ilk belirtisi olabilir .4. Ciltte, Benlerde ve Siğillerde DeğişiklikCilt kanserlerinin (özellikle ölümcül seyredebilen melanom) en önemli uyarı işaretidir. Vücudunuzda yıllardır var olan bir benin veya siğilin şeklinde (düzensiz kenarlar), renginde (koyulaşma, kızarıklık, birden fazla renk içermesi), boyutunda (6 mm’den büyümesi) veya yüzeyinde (kabuklanma, kanama) herhangi bir değişiklik fark ederseniz, veya daha önce olmayan yeni bir ben ortaya çıkarsa, vakit kaybetmeden bir dermatoloji uzmanına görünmelisiniz . Ayrıca, ciltte iyileşmeyen yaralar, sarılık (ciltte ve gözlerde sararma – pankreas veya karaciğer kanseri), kaşıntı, kızarıklık veya koyulaşma gibi diğer cilt değişiklikleri de bazı iç organ kanserlerinin belirtisi olabilir .5. Geçmeyen, İnatçı Öksürük veya Ses Kısıklığı3 haftadan uzun süren, giderek şiddetlenen, nedeni bulunamayan ve dinlenmekle geçmeyen bir öksürük, özellikle sigara içenlerde akciğer kanserinin en sık görülen erken belirtisidir . Öksürüğe ek olarak balgamda kan (hemoptizi), nefes darlığı ve göğüs ağrısı da eşlik edebilir. Ses kısıklığı, özellikle 2 haftadan uzun sürüyorsa ve basit bir enfeksiyonla (soğuk algınlığı, larenjit) ilişkili değilse, gırtlak (larinks) kanserinin veya akciğer kanserinin ses tellerini kontrol eden sinire (rekürren laringeal sinir) baskı yapmasının bir işareti olabilir .6. İştahsızlık ve Yutma Güçlüğü (Disfaji)Uzun süreli ve nedeni açıklanamayan iştahsızlık, mide, pankreas veya yumurtalık kanserinin habercisi olabilir . Özellikle yemek yerken veya yutkunurken bir şeyin takıldığını hissetmek (disfaji), yemeğin boğazda veya göğüs kemiği arkasında kalması hissi, önce katı gıdalarda, sonra sıvılarda da zorlanma, yemek borusu (özofagus) veya mide kanserinin en tipik ve en sık görülen belirtisidir . Bu belirtiler genellikle tümör yemek borusunun yarısından fazlasını kapladığında ortaya çıkar, bu nedenle ihmal edilmemelidir.7. Vücutta Sürekli Ağrı (Gece Artan, Dinlenmekle Geçmeyen)Kemik tümörlerinde veya testis kanserinde ilk belirti olabilir, ancak genellikle kanserin ilerlemiş evrelerinde (kemik metastazı) veya tümörün çevre dokulara baskı yapmasıyla ortaya çıkar . Baş ağrısı (beyin tümörlerinde), sırt ağrısı (pankreas kanserinde), karın ağrısı (mide, karaciğer, kolon kanserinde), kemik ağrıları (metastatik kanserlerde) görülebilir. Ağrının yeri ve karakteri (künt, batıcı, zonklayıcı) kanserin türüne göre değişir. Gece yatarken artan, dinlenmekle veya pozisyon değiştirmekle geçmeyen ağrılar daha da önemlidir.8. Olağandışı Kanamalar ve Anormal AkıntılarBu belirti, kanserin türüne göre vücudun farklı bölgelerinde ortaya çıkar :Vajinal Kanama: Adet dönemi dışında (ara kanama), cinsel ilişki sonrası (postkoital kanama) veya menopozdan sonra (postmenopozal kanama) görülen her türlü kanama, rahim ağzı (serviks) veya rahim (endometrium) kanserinin en önemli uyarı işaretidir.İdrarda Kan (Hematüri): Ağrılı veya ağrısız, gözle görülebilen veya mikroskobik kanama, böbrek, mesane veya prostat kanserinin belirtisi olabilir.Dışkıda Kan: Parlak kırmızı kan (hemoroit veya anal fissür ile karışabilir) veya siyah, katran gibi (melena) dışkı, kalın bağırsak (kolon) veya mide kanserinin belirtisi olabilir.Balgamda Kan (Hemoptizi): Öksürükle gelen kanlı balgam, akciğer kanserinin en tipik belirtilerinden biridir.Meme Başı Akıntısı: Gebelik veya emzirme dönemi dışında, özellikle kanlı veya berrak, tek taraflı meme başı akıntısı, meme kanserinin belirtisi olabilir.9. Ateş ve Gece Terlemeleri (Enfeksiyon Olmadan)Enfeksiyon belirtisi olmayan (ateşe neden olabilecek bir enfeksiyonun tespit edilmediği), tekrarlayan veya sürekli devam eden ateş ve gece terlemeleri (yatakları ve kıyafetleri sırılsıklam ıslatan terlemeler), özellikle kan kanserleri (lösemi, lenfoma) ve lenf bezi tümörlerinin erken belirtisi olabilir . Kanser hücreleri, bağışıklık sistemini tetikleyerek ateşe neden olan maddeler (pirojenler) salgılar.10. Bağırsak veya İdrar Alışkanlıklarında Kalıcı DeğişiklikKabızlık, ishal veya dışkıda incelme (kalem gibi incelmiş dışkı) gibi bağırsak alışkanlıklarındaki değişiklikler kalın bağırsak kanserinin; sık idrara çıkma, idrar yaparken zorlanma, ağrı veya idrar akışında zayıflama prostat kanserinin veya mesane kanserinin erken belirtisi olabilir . Özellikle 45-50 yaş üstü kişilerde, birkaç haftadan uzun süren ve nedeni açıklanamayan bu tür değişiklikler mutlaka araştırılmalıdır.Kanser Türlerine Göre Sık Görülen BelirtilerYukarıdaki genel belirtilere ek olarak, belirli kanser türlerinde daha sık ve daha tipik olan belirtiler vardır :Akciğer Kanseri: İnatçı öksürük, balgamda kan, nefes darlığı, göğüs ağrısı, hırıltılı solunum (wheezing), ses kısıklığı, tekrarlayan zatürre veya bronşit.Meme Kanseri: Memede ele gelen ağrısız kitle, memede şekil değişikliği (çekinti, asimetri), meme cildinde portakal kabuğu görünümü, meme başında çekilme, akıntı veya yara, koltuk altında ele gelen lenf bezi.Kolon (Kalın Bağırsak) Kanseri: Dışkıda kan (gizli kan veya parlak kırmızı), bağırsak alışkanlıklarında değişiklik (kabızlık, ishal, dışkıda incelme), karın ağrısı, şişkinlik, demir eksikliği anemisi (kansızlık), açıklanamayan kilo kaybı.Mide Kanseri: İştahsızlık, kilo kaybı, karın ağrısı, bulantı, kusma (kanlı kusma – hematemez), yutma güçlüğü, siyah, katran gibi dışkı (melena), anemi.Prostat Kanseri: Sık idrara çıkma (özellikle gece), idrar yaparken zorlanma ve ağrı, idrar akışında zayıflama ve kesiklik, idrarda kan, bel, kalça ve bacaklarda ağrı (metastaz durumunda).Pankreas Kanseri: En sinsi kanserdir. Açıklanamayan hızlı kilo kaybı, sırt ağrısı (özellikle yemeklerden sonra), ciltte ve gözlerde sararma (sarılık), koyu renkli idrar, açık renkli dışkı, şiddetli kaşıntı, 50 yaşından sonra ani başlayan diyabet.Yumurtalık (Over) Kanseri: Karında şişlik, dolgunluk ve baskı hissi (asit), çabuk doyma, hazımsızlık, gaz, şişkinlik, pelvik ağrı, sık idrara çıkma, iştahsızlık, yorgunluk.Lösemi (Kan Kanseri): Aşırı halsizlik ve yorgunluk (anemi), soluk cilt, sık enfeksiyonlar (bağışıklık baskılanması), kolay morarma ve kanama (diş eti, burun, ciltte peteşi adı verilen küçük kırmızı noktalar), kemik ve eklem ağrıları, ateş, gece terlemeleri, kilo kaybı, lenf bezlerinde şişlik.Lenfoma (Lenf Bezi Kanseri): Boyun, koltuk altı, kasıkta ağrısız, giderek büyüyen lenf bezi şişliği, ateş, gece terlemeleri, açıklanamayan kilo kaybı, yaygın kaşıntı, yorgunluk, alkol aldıktan sonra lenf bezi bölgesinde ağrı (Hodgkin lenfomaya özgü).Rahim Ağzı (Serviks) Kanseri: Cinsel ilişki sonrası kanama (en tipik belirti), adet arası kanama, menopoz sonrası kanama, kötü kokulu vajinal akıntı, pelvik ağrı, cinsel ilişki sırasında ağrı.Beyin Tümörleri: Şiddetli, sabahları daha da artan, bulantı ve kusma ile birlikte olan baş ağrısı, nöbetler (epilepsi), görme bozuklukları (çift görme, görme kaybı), denge ve yürüme problemleri, konuşma bozuklukları, kişilik değişiklikleri, hafıza kaybı.Cilt Kanseri (Melanom): Mevcut bir bende asimetri (iki yarı birbirine benzemez), düzensiz kenarlar (sivri çıkıntılar), renk değişikliği (birden fazla renk içermesi), çapın 6 mm’den büyük olması, bende kabuklanma, kanama, kaşıntı veya yara oluşması; veya daha önce olmayan yeni bir benin ortaya çıkması ve aynı özellikleri göstermesi.Ne Zaman Doktora Başvurmalısınız? – Altın KurallarAşağıdaki durumlardan herhangi biri varsa, vakit kaybetmeden bir iç hastalıkları uzmanına (dahiliye) veya aile hekimine başvurmalısınız . Zaman kaybetmek, teşhis ve tedavi şansını azaltır :2-3 Haftadan Uzun Süredir Geçmeyen ve Giderek Şiddetlenen Belirtiler: Yukarıda listelenen belirtilerden herhangi biri (öksürük, ağrı, yorgunluk, hazımsızlık, ateş, gece terlemeleri) 2-3 haftadan uzun sürüyorsa ve nedeni açıklanamıyorsa.Vücudun Herhangi Bir Yerinde Ele Gelen Yeni veya Büyüyen Kitle: Özellikle ağrısız, sert, düzensiz kenarlı ve giderek büyüyen kitleler.Açıklanamayan Hızlı Kilo Kaybı: 6-12 ay içinde, diyet yapmadan veya egzersizi artırmadan vücut ağırlığınızın %5-10’undan fazlasını kaybettiyseniz.Herhangi Bir Vücut Çıkışından Kan Gelmesi: Vajinal kanama (adet dönemi dışında), idrarda kan, dışkıda kan (parlak kırmızı veya siyah), balgamda kan, kusmukta kan.Bende veya Ciltte Herhangi Bir Değişiklik: Mevcut bir benin rengi, şekli, boyutu değiştiyse veya yeni bir ben ortaya çıktıysa.Geçmeyen Ses Kısıklığı veya Yutma Güçlüğü: 2-3 haftadan uzun süren, basit bir enfeksiyonla ilişkili olmayan ses kısıklığı veya yutkunma sırasında takılma hissi.Kalıcı ve Nedeni Açıklanamayan Ağrı: Gece artan, dinlenmekle geçmeyen, giderek şiddetlenen ve nedeni bulunamayan herhangi bir ağrı.Yeni Başlayan ve Nedeni Açıklanamayan Nöbetler (Epilepsi), Görme Problemleri veya Denge Kaybı.Ailede Birden Fazla Kanser Öyküsü Varsa ve Sizde de Belirtiler Başladıysa.İçgüdüsel Olarak Bir Şeylerin Yanlış Olduğunu Düşünüyorsanız: Ebeveyn içgüdüsü çok güçlüdür. Bebeğinizde veya kendinizde bir anormallik hissediyorsanız, “bir şey olmaz” demeyin ve bir doktora danışın.Tanı Nasıl Konulur? Doktora Gitmeden Önce Bilmeniz GerekenlerDoktorunuz, kanser teşhisi için aşağıdaki yöntemleri kullanabilir :1. Detaylı Anamnez (Öykü) ve Fizik Muayene: Doktorunuz, şikayetlerinizin ne zaman başladığını, ne kadar sürdüğünü, şiddetini, artıran ve azaltan faktörleri sorgulayacaktır. Ayrıca, ailede kanser öyküsü, sigara-alkol kullanımı, mesleki maruziyetler gibi risk faktörlerini de değerlendirecektir. Fizik muayenede kitleleri, lenf bezlerini, cilt değişikliklerini, karın şişliğini kontrol edecektir.2. Laboratuvar Testleri (Kan, İdrar, Dışkı): Tam kan sayımı (anemi, lökositoz, trombositoz için), karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri, tümör belirteçleri (kansere özgü proteinler – örneğin, CA-125, CEA, CA 19-9, AFP, PSA) istenebilir. Dışkıda gizli kan testi (FIT) ve idrar tahlili de yapılabilir. Bu testler kanseri teşhis etmez, ancak şüpheyi güçlendirir.3. Görüntüleme Yöntemleri: Ultrason (USG), bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MR), pozitron emisyon tomografisi (PET/BT) ve mamografi (meme kanseri için) gibi yöntemlerle tümörün yeri, boyutu, yaygınlığı (metastaz) değerlendirilir.4. Endoskopik Yöntemler: Gastroskopi (mide ve yemek borusu), kolonoskopi (kalın bağırsak), sistoskopi (mesane) ve bronkoskopi (akciğer) gibi yöntemlerle şüpheli alanlardan biyopsi alınır.5. Biyopsi (Kesin Tanı Yöntemi): Şüpheli dokudan (kitle, lenf bezi, polip) iğne veya cerrahi yöntemle parça alınarak patoloji laboratuvarında mikroskop altında incelenmesidir. Bu, kanser tanısında ALTIN STANDART yöntemdir . Biyopsi olmadan kesin kanser teşhisi konulamaz. Patolog, hücrelerin kanserli olup olmadığını, türünü ve derecesini (grade) belirler.Unutmayın! – Semptomların Olmaması Hastalığın Olmadığı Anlamına GelmezBazı kanserler (pankreas, yumurtalık, akciğer, kolon, böbrek, tiroid) erken evrelerinde HİÇBİR BELİRTİ VERMEZ (“sessiz kanserler”). Bu nedenle, düzenli sağlık kontrolleri ve tarama testleri (mamografi, kolonoskopi, Pap smear, düşük doz akciğer BT’si) hayat kurtarır. 45-50 yaşından itibaren (ailede erken kanser öyküsü varsa daha erken) düzenli taramalarınızı aksatmayın. Vücudunuzdaki en ufak bir değişikliği asla ihmal etmeyin ve sağlıklı yaşam alışkanlıklarını (sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, sigara ve alkolden uzak durma, ideal kiloyu koruma) hayatınızın bir parçası haline getirin. Sağlıklı, mutlu ve huzurlu günler dilerim.

Önceki Haber

En Tehlikeli HPV Tipi Hangisi?

Sonraki Haber

Türkiye'de En Çok Hangi Kanser Var?